بلند آسمان جایگاه من است

يي‌اِيْ-6‌بي پرولر (EA-6B Prowler) آن چیزی نیست که یک ناو هواپیمابر آمریکایی بدون آن سر به دریاها بگذارد. EA-6B جزء جدا نشدنی خط مقدم دفاعی ناوگان است. مأموریت اصلی پرولر پاسداری از واحدهای سطحی ناوگان و پرنده­های خودی، به‌واسطه‌ی جمینگ رادارها و ارتباطات دشمن است. جمینگ به معني ایجاد اختلال عمدی در دستگاه‌ها و سامانه‌های الکترونیک (دشمن) است كه از طریق تابش و یا بازتابش انرژی الکترومغناطیسی صورت می­گیرد. هواپيماي EA-6B يا همان پرولر جنگنده‌ی جنگ الکترونیک است و قابلیت تهاجمی پرنده‌های ناوهای هواپیمابر را، و نیز نیروی هوایی و نیروهای متحد را، بهبود می‌بخشد. این پرنده ابزاری چندکاره و توانا است که واسطه‌ی انسانی را با ترکیبی پیچیده از جنگ الکترونیک در یک جا گرد می‌آورد. توانایی این هوپيما در دیده‌بانی طیف الکترومغناطیس و بازداشتن دشمن از به‌کارگیری رادار و ایجاد ارتباط، بی‌نظیر است.

سازمان‌دهی دوباره‌ی دارایی‌های وزارت دفاع آمریکا در سال 1995 و تصمیم به بازنشستگی يي‌اف-111  (EF-111 Raven) از ناوگان نیروی هوایی آمريكا، و بنابراین، واگذاری همه‌ی مأموریت‌های جمینگ رادار به EA-6B ، بر اهمیت این هواپيما در رزم مشترک افزود. در واقع به دنبال تصمیم بودجه‌ای وزرات دفاع آمريكا برای بازنشسته كردن اف-4‌جي (F-4G Wild Weasel) و کنارگذاری مرحله‌اي یی­اف-111 (EF-111 Raven)، فرمانده‌ی نیروهای مشترک برای سرکوب مشترک دفاع هوایی دشمن، بیش از پیش به پرولر (EA-6B) تکیه کرد. پرولر با داشتن قابلیت جمینگ و بهره‌گيري از موشک‌های پرسرعت ضد تابش راداری (High-Speed Anti-Radiation Missile) یا همان HARM، یک دارایی ملی بی‌مانند است که در پایگاه‌های زمینی و ناوهای هواپیمابر جای دارد. پرولر از موشك پرسرعت ضدتابش AGM-88 استفاده مي‌كند، که در شركت ريْتون (Raytheon) توسعه یافته است. این موشک می‌تواند رادارهای زمینی و دریایی، سامانه‌های پدافند هوایی، و سامانه‌های موشک‌های سطح‌به‌هواي دشمن را بیابد و نابود کند.

    پرولر نخستین پرنده‌اي است که بر اساس یک طرح اولیه‌ي ويژه‌ي جنگ الکترونیک ساخته شد. این هواپیما برای تکمیل دفاع نیروی دریایی در محیط جنگ الکترونیک امروزی طراحی گردید. هواپيماي EA-6B  یک سامانه‌ی کاملاً جامع جنگ الکترونیک را با توانایی‌های "دور برد" و "همه هوایی" در هم می‌آمیزد، و بدین گونه است که قابلیت رهگیری، تجزیه و تحلیل، و خنثا سازی مؤثر رادارهای دشمن را دارا می‌باشد. به هر روی، برای رقابت با پیچیدگی همیشه فزاینده‌ی جنگ افزار‌ها، موشک‌ها و پرنده‌هايي که به وسیله‌ی رادارهای متخاصم هدایت می‌شوند، همواره نیاز به بهبود و بهینه­سازی در اقدامات متقابل الکترونیک (ECM) وجود داشته است.

هواپيماي EA-6B از هواپيماي تهاجمی دو سرنشینه‌ی جنگ الکترونیک EA-6A برگرفته شده است. هواپیمای EA-6A در واقع گونه ی جنگ الکترونیک هواپیمای تهاجمی A-6 Intruder (ای-6 اینترودر) بود. پیکره‌ی EA-6A را برای سازگاری با اتاقک چهار سرنشینه‌ی EA-6B (پرولر)، مقاوم‌تر و کشیده‌تر کرده‌اند. همچنین از آن‌جا که EA-6B (پرولر) بزرگ‌تر و سنگین‌تر از EA-6A (اینترودر) می‌باشد، بخش زیرین پیکره را در ناحیه‌ی ارابه‌ی فرود و قلاب بازگیر (قلاب برای نگهداشتن هواپيما به هنگام فرود روی ناو) تقویت کرده‌اند تا این قسمت‌ها مقاومت لازم برای فرود بر ناو هواپیمابر را داشته باشند. اتاقک چهارسرنشینه‌ی دو بخشی EA-6B (پرولر)، بزرگ‌تر و پوزه‌ی آن دراز‌تر است. وجه تمایز دیگر، یک بخش محفظه‌مانند است که برلبه‌ی بالایی تیغه‌ی عمودی دم EA-6B (پرولر) قرار دارد.

 چهار سرنشین  پرولر، چه به یک اسکادران VAQ ناونشین نیروی دریایی اعزام شوند، و چه به یک اسکادران VMAQ تفنگداران دریایی گسیل شوند، و چه به یک اسکادران VAQ در یک پایگاه زمینی مشترک نیروی دریایی فرستاده شوند، و چه رهسپار یک اسکادران تازه تأسیس شوند،  آن‌ها به عنوان مردانی با ویژگی‌های سطح‌بالا وارد کارزار خواهند شد، مردانی که آموزش‌های متمرکزشان را در پایگاه هوادریایی ويدبيْ ‌آيلند (Whidbey Island) در ایالت واشینگتن به پایان رسانده‌اند. این چهار سرنشین شامل یک خلبان (در سمت چپ اتاقک پیشین) و سه "افسر اقدامات متقابل الکترونیک" (ECMO) می‌باشند.

قلب  پرولر (EA-6B) سامانه‌ي جمینگ تاکتیکی AN/ALQ-99 است. سامانه‌ي ALQ-99 OBS در اين هواپيما برای گردآوری داده‌های مربوط به وضعیت تاکتیکی جنگ الکترونیک به کار می‌رود. این داده‌ها می‌توانند به واسطه‌ی سامانه‌ی فرماندهی و کنترل، در حین هوابرد منتشر شوند. همچنین این داده‌ها می توانند ثبت، و پس از پایان مأموریت در راستای به‌روز کردن اطلاعات مربوط به شرایط عوامل نبرد پردازش شوند. سامانه‌ي تاکتیکی ALQ-00 TJS، جمینگ مؤثر را به منظور پشتیبانی تهاجمی، پشتیبانی هواروهای تهاجمی، و نیز واحدهای زمینی فراهم می آورد. علاوه بر اين، قابلیت سرکوب دفاع هوایی دشمن به وسیله‌ی HARM (موشک پرسرعت ضد تابش) نيز امکان‌پذیر است. البته چنین دریافته‌اند که سرکوب دفاع هوایی دشمن، بسیار فراتر از جمینگ و موشک‌های ضدتابش است، بلکه در سرکوب مشترک دفاع هوایی دشمن، همه‌ی نیرو‌ها توانایی‌های خود را در تکمیل تلاش کلی به کار می‌برند و همه با هم به برتری هوایی با تمام سودهایش دست می‌یابند.

هواپيماي EA-6B يا همان پرولر می‌تواند تا پنج غلاف (Pod) الکترونیک را حمل کند، یکی زیر شکم و دو تا زیر هر بال. این غلاف‌ها، جمینگ‌کننده‌های بسیار جامعی هستند که هر کدام از آن‌ها دو فرستنده‌ی موج پایدار  قوی را در خود جای داده‌ و یکی از هفت باند فرکانس را پوشش می‌دهند. اين غلاف‌ها‌ي الكترونيك مستقل از یکدیگرند و هر یک با رایانه‌ی مرکزی سامانه‌ي جمينگ تاكتيكي ALQ-99 پیوند دارند. پرولر می‌تواند هر ترکیبی از غلاف‌ها‌ي الكترونيك، مخزن‌های سوخت و یا موشک‌های پرسرعت ضدتابش (HARM) را با توجه به مقتضیات مأموریت، حمل کند. الکتریسیته‌ی مورد نیاز هر یک از غلاف‌های الکترونیک به واسطه‌ی یک توربین هوایی که در جلو غلاف قرار دارد تأمین می‌شود. این توربین‌ها به هنگام پرواز در تماس با هوا به چرخش در‌می‌آیند. غلافي كه روی لبه‌ی بالایی تیغه‌ی عمودی دم قرار دارد، جایی برای گیرنده‌های حساس کاوشی (تجسسی) است. اين گيرنده‌هاي كاوشي قادرند تابش‌های رادار دشمن را در برد زیاد ردیابی کنند. اطلاعاتي كه این گیرنده‌های حساس دريافت ‌كرده‌اند، در رایانه‌ی مرکزی پردازش می‌شود تا اين ‌كه ویژگی‌های سیگنال‌ها و منبع آن‌ها شناسایی شود. ردیابی، شناسایی، سمت‌یابی و حمله‌ی الکترونیک ممکن است به طور خودکار یا به وسیله‌ی سرنشینان انجام پذیرد. جمینگ‌کننده‌ی تاکتیکی ALQ-99 به وسیله‌ی دو نفر افسر اقدامات متقابل الکترونیک (ECMO) که در اتاقک پسین می‌نشینند به کار گرفته می‌شود و هر دو نفر می‌توانند سامانه‌ي ALQ-99 را نظارت و کنترل کنند. آن ECMO (افسر اقدامات متقابل الكترونيك) که در صندلی سمت راست اتاقک پیشین در کنار خلبان می‌نشیند، مسئولیت ناوبری، ارتباطات، و اقدامات الکترونیک دفاعی را به عهده دارد. در هر اتاقک، سرنشینان در کنار یکدیگر می‌نشینند که این شیوه‌ی قرار گرفتن، بالاترین میزان کارآیی، دید و راحتی را در پی‌دارد. داده‌هاي پردازش شده در رايانه‌ي مركزي دائماً براي افسران اقدامات متقابل الكترونيك (ECMOها) نمايش داده مي‌شود تا اين افسران با استفاده از آن‌ها امور مربوط به مديريت تهديد‌هايی که متوجه‌ي سامانه‌ي جمينگ تاكتيكي است را انجام دهند و نيز پيوسته از شرايط عوامل نبرد آگاهي داشته باشند. به‌ محض این‌که تهدیدها شناسایی یا پیش‌بینی می‌شوند، افسران اقدامات متقابل الكترونيك (ECMOها) دو گزینه را پیش رو دارند؛ آن ها می توانند سامانه‌ي جمينگ تاكتيكي AN/ALQ-99 را براي انجام جمیگ دستی یا خودکار به‌كار گيرند، و یا این‌که از موشک پرسرعت ضدتابش AGM-88 استفاده کنند.

واحد پردازش‌گر مرکزی (CPU)، سیگنال‌های تهدید کننده‌ی دریافتی را پردازش، عملیات جمینگ را مدیریت، و داده‌ها را به منظور نمایش برای سرنشینان تولید می‌کند. پیش از آغاز مأموریت، داده‌های مربوط به ویژگی‌های فرستنده‌هایی که احتمالاً توسط دشمن به کار خواهند رفت در بانک تهدیدات واحد پردازش‌گر مرکزی (CPU) ذخیره می‌شود. در هنگام مأموريت، واحد پردازش‌گر مركزي (CPU) مشخصه‌هاي‌ سیگنال‌های تهدید كننده‌‌ي شناسایی شده را با بانک تهدیدات مقایسه می‌کند؛ آن‌گاه تهدید‌ها شناسایی‌، تعيين‌مكان، و سپس اولویت‌بندی می‌شوند. در پايان، واحد پردازشگر مركزي (CPU) برای مقابله با تهدید شناسايي شده، يا اقدام لازم را پیشنهاد مي‌دهد، یا این ‌که خودش به‌طور خودکار تابش امواج را به سوي هدف هدایت مي‌كند و مراحل جمینگ را ‌آغاز می­نماید. هواپيماي EA-6B می‌تواند رادار دشمن را به گونه‌ای غیرفعال کشف کند، بی ‌آن‌‌که حضور خود را لو دهد. اين هواپيما با تضعیف توانایی پیش‌اخطار دشمن و ايجاد اختلال در سامانه‌های جنگ‌افزار‌های الکترونیک متخاصم، کار پشتیبانی از پرنده‌های تهاجمی، ناو ها، و نیروهای زمینی را انجام مي‌دهد. ا‌ِیْویونیک (الكترونيك پرواز) به کار رفته در پرولر (EA-6B)، این توانایی را به او می‌دهد که در هر شرایط آب‌و‌هوایی و بدون نياز به ناوبری زمینی، خودش کار ناوبری را انجام دهد، در ارتفاع زیاد یا کم پرواز کند، و تابش های رادار دشمن را ردیابی و آن را جمینگ کند.

اکنون نوزده اسکادران از پرولرها در تشکیلات نظامی ایالات متحده خدمت می‌کنند که شامل  چهار اسکادران VMAQ متعلق به تفنگداران دریایی و پانزده اسکادران VAQ متعلق به نیروی دریایی است كه يكي از اين 15 اسكادران VAQ هرگز به مرحله‌ي عملياتي نرسيد. يك اسکادران‌ از 15 اسكادران VAQ  نيروي دريايي در آتسوجي ژاپن استقرار دارد. پرولر‌هاي‌هایي كه بيرون از آمريكا مستقر هستند ، جایگزینی برای EF-111 Raven بوده‌اند و خدمه‌ي آن‌ها از هر دو نیروی هوایی و دریایی هستند. هر چهار اسکادران‌های VMAQ تفنگداران دریایی در ايستگاه هوايي "چري پونت" سپاه تفنگداران دريايي (MCAS Cherry Point) در شهر هوْلاك از ايالت کارولينای‌ شمالی مستقر می‌باشند. سيزده اسکادران VAQ نیروی دریایی در ايستگاه هوا-دریایی "ويدبي آيلند" (Whidbey Island) در ایالت واشنگتن مستقر می‌باشند، و یک اسکادران ديگر VAQ همیشه در آتسوجی ژاپن استقرار دارد. البته اين احتمال وجود دارد كه در مدت اخیر، تغییراتی در آمار و آرایش پرولرها، به ویژه پرولرهای نیروی دریایی ایجاد شده باشد، مخصوصاً با ورود گرولرهای تازه وارد به این نیرو. شماره‌هاي اسكاردران‌هاي پرولر تفنگداران دريايي از VMAQ-1 تا VMAQ-4 است و شماره‌هاي اسكادران‌هاي نيروي دريايي عبارتند از VAQ-129 تا VAQ-143 به همراه يك اسكادران ذخيره با شماره‌ي VAQ-209 است. اسكادران VAQ-143 نيروي دريايي هرگز به مرحله‌ي عملياتي نرسيد. هر يك از اسكادران‌هاي VMAQ تفنگداران دريايي و VAQ نيروي دريايي علاوه بر داشتن يك شماره، داراي يك نشان (پچ روي لباس خدمه) و يك نام غير رسمي (لقب) هستند كه ذكر آن‌ها از حوصله‌ي اين مقاله‌ خارج است.

پرولرهای تفنگداران دریایی به "فرماندهی و کنترل هوابرد" این امکان را مي‌دهند كه از نیروهای FMF پشتیبانی کند. FMF مخفف عبارت Fleet Marine Force  است و به نیرویی متعادل از سلاح­های ترکیب شده اطلاق مي‌شود که عناصر زمینی، هوایی و خدماتی تفنگداران دریایی آمریکا را در خود گرد‌ مي‌آورد. پشتيباني پرولرها از نيرو‌هاي FMF،  دربرگیرنده‌ی حمله‌ی الکترونیک، پشتیبانی الکترونیک تاکتیکی، حفاظت الکترونیک، و موشک پرسرعت ضدتابش  (HARM) می­باشد.

پرولرهای نیروی دریایی ممکن است خشكي‌پایه بوده و از پایگاه‌هایي نظامی و فرودگاه‌هاي آماده شده در کشورهای دیگر به پرواز درآیند. همچنین اين پرولرها ممکن است دریا‌پایه باشند و از ناو‌های هواپیمابر به پرواز درآيند. هواپيماهايEA-6B  (پرولر) نیروی دریایی از لحاظ مشارکت در "سامانه‌ي پردازشي شناسایی و ارزيابي الكترونيك تاكتيكي" (TERPES) منحصر‌به‌فرد هستند. این سامانه (TERPES)، تحلیل از نوع پس‌ از ‌مأموریت را برای داده‌های "سامانه‌ي خبره‌"ی (Expert System / ES)  این هواپيما ارائه می‌دهد، که حاصل آن برای دادن گزارش و به‌روز كردن اطلاعات مربوط به شرایط عوامل نبرد به کار می‌رود. این سامانه(TERPES)  همچنین تحلیلِ از نوع پس از مأموریت را درباره‌ي جمینگ و  موشک‌هاي پرسرعت ضدتابشی (HARM) كه در نبرد به‌كار رفته‌اند فراهم ‌مي‌كند. اين تحليل پسامأموريت برای گزارش، ارزیابی و ثبت داده‌های مربوط مأموریت انجام شده، به کار می‌رود.

هواپيماي EA-6B (پرولر) از زمان معرفی به ناوگان تا کنون، برنامه‌های نوین‌سازی و ‌روز‌آمد‌سازي بسیاری به خود دیده است. این برنامه‌های گوناگون برای آن بوده است که این جنگنده‌ی الکترونیک نسبت به تهدیدهای پویا و فزاینده عقب نمانده و ایمن بماند. برای مثال برنامه‌ی روزآمدسازي بلاك 89آ (Block 89A)  متوجه‌ی مشکلات ساختاري و ضعف قابلیت پشتیبانی است و بیش‌تر در ارتباط با پرولر‌های کهنسال بوده است. اين برنامه روزآمدسازي (Block 89A) و در بر گیرنده‌ی بهبود بسیار زیاد در ایْویانیک (الكترونيك پرواز) است که ایمنی پرواز و توانايي همکار‌ی در عملیات مشترک را به دنبال دارد. يك مثال دیگر از برنامه‌هاي بهينه‌سازي پرولر، بهبودهای مربوط به سامانه‌ي جمینگ تاکتیکی AN/ALQ-99 است که در چارچوب برنامه‌ی به روزآمدسازی  ICAP III انجام يافته است. در اين بهينه‌سازي، فرستنده‌های فرکانس بالا و پایین جدید به‌كار گرفته شده‌اند، و اصلاحات ساختاری پیوسته‌اي اعمال شده است. به هر حال باید توجه داشت كه پرولر را بهینه‌سازی نمی‌کنند تا به لطف یک چتر الکترونی پناه‌گاه امنی فراهم آورد. بلکه اگر این دارایی محدود را به طرز اثربخش و کارآمدی به‌کار گیرند، می‌تواند به فرمانده‌ی نیروی‌های مشترک، مزیت قاطع تاکتیکی ببخشد.

هواپيماي EA-6B يا همان پرولر (Prowler)، يك هواپيماي جفت پيشرانه‌ي ميان‌بال است كه در شركت سابق گرومن (اكنون نورثراپ-گرومن) و به طور ويژه براي جنگ الكترونيك توسعه يافت. پايه‌ي توسعه‌ي اين هواپيما، جنگنده‌ي تهاجمي EA-6A موسوم به اينترودر (Intruder) بود. از اين پرنده به تعداد 170 فروند ساخته شد.  پرولر در 25 مي 1968 نخستين پروازش را انجام داد و در جولاي 1971 معرفي شد و خيلي زود روانه‌ي ميدان نبرد شد. پرولر در سال 1972 در جنگ ويتنام حضور يافت. از آن زمان تا كنون، EA-6B اجراي جنگي‌ خود را در حملات مشترك به اثبات رسانده است. اين هواپيما در سال 1986 در درگیری با ليبي به كار رفت. جنگ‌های دیگری که این هواپیما در آن‌ها شرکت کرده است عبارت‌اند از: عملیات طوفان صحرا، بوسنی و هرزگوین، کوزوو، و عملیات آزادی عراق. این پرنده کلید موفقیت مقتدرانه و زود‌هنگام در عملیات طوفان صحرا بود و اکنون نیز نقش کاملی در عملیات آشتیبانی (حافظت صلح) جهانی دارد. بر اساس اخبار گزارش‌ شده، در افغانستان از پرولرها براي جمينگ (اخلال‌گري) ابزارهاي مورد استفاده در انفجارهاي (كنترل) از راه دور مانند، دستگاه‌هاي تلفن همراه و دربازكن‌هاي پاركينگ استفاده ‌مي‌شود. دو اسكادران از پرولر‌ها نيز در عراق اين وظيفه را برعهده دارند.